Umorzenie udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Skutki

Głównym skutkiem, jaki wynika z umorzenia tzw. udziałów własnych w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, uprzednio nabytych od konkretnego wspólnika celem ich umorzenia, jest de facto odebranie im bytu, a co za tym idzie – utrata przez wspólnika całości bądź przynajmniej części praw udziałowychw spółce z o. o.

Kodeks spółek handlowych kwestię umorzenia udzałów w spółce z o. o. traktuje dość po macoszemu, regulując ją tylko jednym artykułem, a dokładniej – art. 199 ksh. Wskazano w nim na rodzaje umorzenia, jego przesłanki oraz tryb takiego umorzenia.

Jeśli chodzi o rodzaje umorzenia, to na gruncie Kodeksu spółek handlowych występują trzy:

  • dobrowolne – nabycie udziałów przez spółkę z o. o. za zgodą wspólnika
  • przymusowe – nabycie udziałów przez spółkę z o. o. bez zgody wspólnika, na mocy uchwały wspólników spółki
  • warunkowe (automatyczne) – nabycie udziałów przez spółkę z o. o. w sytuacji ziszczenia się wskazanego w postanowieniach umowy spółki warunku – bez podjęcia uchwały przez wspólników tej spółki

Należy przy tym pamiętać, że aby umorzenie udziałów było w ogóle możliwe, musi to przewidywać treść umowy spółki.

Umorzenie udziałów może przybrać formę obniżenia kapitału zakładowego bądź sfinansowania tej operacji z tzw. czystego zysku. Ten ostatni wariant wydaje się być najlepszym rozwiązaniem, bo ogranicza ilość obowiązków formalnych i czas potrzebny na dokonanie w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością przemian kapitałowych. Nie zmienia się wszak kapitał zakładowy spółki, co w praktyce oznacza, że nie trzeba też zmieniać umowy spółki. Jeśli w grę wchodzi dobrowolne umorzenie udziałów z czystego zysku, to dla jego skuteczności nie potrzeba niczego więcej ponad oświadczenie wspólnika o wyrażeniu zgody na dokonanie tego typu czynności, dalej podjęcie uchwały o umorzeniu udziałów z czystego zysku, a w końcu zawarcie przez zarząd spółki umowy nabycia udziałów celem ich umorzenia. Wówczas udziały zostaną umorzone w momencie zawarcia tej umowy oraz dokonania wypłaty wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów.
Ważne, że umorzenie udziału z czystego zysku jest możliwością istniejącą tylko wtedy, gdy spółka z o. o. wykazuje zysk.

Jeśli dojdzie do umorzenia udziałów z czystego zysku rodzi się jeszcze jeden problem. Mowa tutaj o różnicy między wysokością kapitału zakładowego (ta się nie zmieniła – zwykle to najniższa opcja, czyli 5 000 złotych) a nominalną wartością udziałów pozostałych po umorzeniu (ta się zmienia – o wartośc umorzenia z czystego zysku). Tym nie trzeba się jednak martwić, bo jest to sytuacja jak najbardziej normalna. Co więcej, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością umarzająca udziały z czystego zysku nie ma obowiązku zmiany wartości pozostałych udziałów tak, aby ich suma była równa wysokości kapitału zakładowego. Niemniej jednak wspólnicy mogą sobie tego życzyć – wtedy konieczne jest podjęcie przez nich uchwały zmieniającej umowę spółki i dopasowującej wartość pozostałych udziałów do wysokości kapitału zakładowego. Zastosowanie takiego mechanizmu potwierdziło orzecznictwo w postanowieniu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 1997 roku (sygn. akt III CZP 15/97).
Dokonanie przemian we wspomniany sposób powoduje dodatkowo konieczność złożenia do Krajowego Rejestru Sądowego wniosku o wpis tych zmian do rejestru danej spółki.

 

Autor tekstu: Patryk Szulc
Źródło informacji: http://ksiegowosc.infor.pl